Sự hiểu biết

TP - Tin ông Đoàn Văn Kiển viết đơn xin nghỉ hưu được dư luận đón nhận. Còn mấy tháng nữa ông mới tới tuổi nghỉ hưu, viết đơn như thế gần như tương tự xin từ chức.

Ở đời, chuyện của người khác không nên tốn lời nhưng chuyện của ông, của Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) do ông lãnh đạo liên quan đến đất nước nên dư luận mới quan tâm.

Hồi nào, có những việc ông thẳng thắn bộc lộ sự hiểu biết của mình khiến dư luận xôn xao. Việc xuất khẩu than đá, ông giải thích, do phải đẩy mạnh khai thác từ bây giờ để sau mấy năm nữa đạt công suất phục vụ nhu cầu của các nhà máy nhiệt điện chạy than.

Nghĩa là, đầu tư cần có quá trình mà các nhà máy nhiệt điện chạy than không rải nhu cầu từ bây giờ, dồn vào thời gian sau. Thế nhưng, bản thân TKV có 16 dự án nhà máy điện, hầu hết chậm tiến độ thì ông Kiển không giải thích.

Như nhà máy nhiệt điện Na Dương chậm đến bốn năm; nhà máy nhiệt điện Sơn Động kế hoạch vận hành năm 2007, nay mới xong khâu chạy thử; nhà máy nhiệt điện Nông Sơn chậm hơn năm.

Việc đầu tư khai thác bauxite ở Tây Nguyên, ông nói đại ý phải làm mới biết đúng sai, hiện giờ chỉ là năm ăn năm thua. Cổ nhân, ông Napoleon có câu tương tự: "Hãy cứ làm đi rồi thực tế sẽ hé lộ khả năng làm tiếp".

Tuy nhiên, ý nghĩa hai câu nói khác nhau xa, giữa không hiểu biết và không thể hiểu biết. Nên ông Kiển giải thích việc hoàn thổ, sau khi đào lấy đi chừng 5,5 tỷ tấn quặng bauxite, sẽ đem đất san lấp lại bằng phẳng. Lấy đâu ra 5,5 tỷ tấn đất thì ông không nói rõ khiến dư luận băn khoăn.

Không ai biết hết mọi điều cũng như chỉ có thánh mới không sai lầm. Nhưng dư luận ngạc nhiên ở thái độ mạnh mẽ của ông Kiển về cái sự hiểu biết của ông.

Sách nhà Phật có câu "sở tri chướng", nôm na là cái biết của ta lại là trở ngại cho chính ta. Bất cứ ai, khi có cảm giác mình đúng đắn nhất, sáng tạo nhất, tuyệt vời nhất thì khi đó thực chất là manh nha sự sai lầm và kịch ngưỡng của tư duy.

Nhưng có nhiều người sai lầm vẫn được lượng thứ. Đó thường là sai lầm vì khả năng hạn hẹp của con người chứ không phải vì lợi ích cá nhân hay của một đơn vị đặt lên trên lợi ích dân tộc.

Quả thật, khóa miệng lưỡi thế gian khó như khóa cánh cửa giữa trời. Nghe theo dư luận luôn luôn tốt trong mọi quyết định từ bỏ quyền lợi cá nhân. Trước đây không hiểu là bình thường, bây giờ hiểu là đương nhiên. Làm quan được, mất, hanh thông hay trắc trở là quy luật với muôn người.

Nhà thơ Nadim Hikmet của Thổ Nhĩ Kỳ từng viết: "Xưa tôi là cửa sổ con tàu, nay chỉ là thềm ga lát đá". Với người cầu thị, qua sai lầm và đau khổ không làm cho người ta oán hờn.

Sáu Nghệ

http://www.tienphong.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=173330&ChannelID=19