Mở bể than 210 tỷ tấn: Sụt lún và quan ngại của SHE

14/09/2009 05:48 (GMT + 7)

(TuanVietNam)- Nhân đọc bài "Mở bể than 210 tỷ tấn: Trao đổi lại với giới phản biện" trên Tuần Việt Nam hôm 14/9, độc giả Trần Huy Ánh có vài lời bàn thêm với TS  Nguyễn Thành Sơn.

>> Mở bể than 210 tỷ tấn: Tiềm năng lớn, rủi ro cao >> Mở bể than 210 tỷ tấn: Không đánh đổi lúa lấy than >> Mở bể than 210 tỷ tấn: Trao đổi lại với giới phản biện >> Mở bể than 210 tỷ tấn: Lắng nghe phản biện Sụt lún và mối quan ngại của SHE SHE – tên viết tắt Công ty Năng lượng Sông Hồng- chi nhánh của TKV tại Hưng Yên do TS Nguyễn Thành Sơn viết trong bài "Mở bể than 210 tỷ tấn: Trao đổi lại với giới phản biện" có cho biết là mối quan ngại của SHE về chuyện sụt lún khi khai thác bể than. Để khắc phục mối lo ngại này, theo chúng tôi hiểu cách diễn giải của TS thì SHE đề xuất bù một cách đơn giản nhất là bù bằng cát. Trong bài cũng cho biết là các vỉa than có độ sâu từ 150 đến hàng ngàn mét. Như vậy chúng tôi hiểu một cách giản đơn là muốn có 210 tỷ tấn than là phải lôi ra khỏi lòng đất 210 tỷ m3 than và sẽ có ngần ấy cát sẽ được chui vào đó. Tất nhiên là cát tại chỗ chứ không ai lấy cát biển Đông mà bù vào. Vì theo TS giải thích: "Chẳng lẽ ở ĐBSH đất cát lại ít hơn than. Đơn giản về mặt kỹ thuật, khi lấy ra 1 tấn than, nếu phải chèn lò để chống lún sụt trên mặt đất, chúng ta chỉ cần đưa vào khoảng 1m3 cát để lấp chỗ trống; còn về mặt kinh tế, 1 tấn than có giá trị và giá trị sử dụng cao hơn nhiều so với cát…". Ảnh minh họa (vietnamep) So sánh một cách nôm na là 420 km đê sông Hồng đắp từ năm 1915 đến 1927 có hơn 110 triệu m3. Từ năm 1954 đến 1980 phong trào đắp đê rầm rộ thế mà Hà Nội ta đắp thêm có 10 triệu m3. Số cát bù vào sẽ gấp 1.750 lần khối lượng đắp đê của hàng triệu người mấy chục năm. Thủ đô Hà Nội mở rộng có diện tích 3.300 triệu m2 (nhỏ hơn với diện tích bể than 3.500 triệu m2). Khối lượng bù là cát, nước hay phù sa sẽ là diện tích Hà Nội đắp cao lên 63 m. Rất có thể tôi tính nhầm, mong được TS Nguyễn Thành Sơn làm rõ hơn. Nếu như cách dẫn giải của tôi đúng thì dự án không tính chuyện di dân, thì dân sẽ sinh sống ra sao khi dưới chân mình là hang động mênh mông không biết đặc rỗng thế nào. Việc khai thác tầng sâu như vậy là mực nước ngầm tự nhiên hạ theo mà chẳng cần biết đến cái lý thuyết áp lực mỏ hay dịch động rối rắm khó hiểu TS nêu ra, đơn giản là "nước chảy chỗ trũng" vậy thôi… Đất sụt lún khi khai thác bể than này ra sao chưa ai dám chắc. Nước ngầm (thường để khai thác nước ăn) không còn thì dân không đi chỗ khác ở mới là chuyện khó giải thích . Nhân lực cho công nghệ khai thác mới Theo TS Sơn cho biết: Và trong đề án của mình, TKV đã giới thiệu sơ bộ lý thuyết về quản lý dịch động. Về vấn đề này, chỉ những người có đủ trình độ ngoại ngữ mới có đủ thông tin và hiểu được. Thực ra, đây là "sân chơi" của các chuyên gia về khai thác than, chứ không phải của các nhà địa chất. Như vậy, theo chúng tôi hiểu là chuyên ngành phức tạp và không nhiều người biết. Một rủi ro lớn, xảy ra trên diện rộng, ảnh hưởng tới nhiều người và theo cảnh báo có tác động lâu dài…Vậy mà ít người biết về nó thì số người có khả năng khắc phục có lẽ còn ít hơn . Theo TS, nước ta có bao nhiêu người có được trình độ cần thiết? Họ được đào tạo ở đâu? Ai có khả năng đánh giá khả năng hiểu biết của họ. Và nếu dự án TKV đề xuất đi vào hoạt động thì cần bao nhiêu người, đào tạo trong bao lâu thì đủ?. Cũng mong TS cho biết thêm, những người vừa giỏi ngoại ngữ lại am hiểu quản lý dịch động nước ta có thảo luận trên internet không, có đăng bài trên các tạp chí quốc tế không. Vì thực tế chỉ mới có vài công trình ngầm, hố đào có vài m mà báo đài cho biết sụt lún thường xuyên. Tìm chuyên gia thiết kế thi công công trình ngầm của 2 thành phố lớn hiện tại cũng không dễ. Đánh giá môi trường chiến lược Ảnh minh họa farm4 Theo TS Nguyễn Thành Sơn: Đề án đã được Chính phủ giao Bộ Công Thương tổ chức thẩm định theo đúng các thủ tục và trình tự hiện hành. Cùng với việc thẩm định chính xác và khách quan của Bộ Công Thương về Đề án. Tuy vậy theo báo chí cho biết: Bộ Xây dựng cũng cho rằng, TKV phải tính được đến yếu tố tác động của xu hướng biến đổi khí hậu toàn cầu... Phản biện của Liên hiệp các hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam cho rằng đề án khai thác than ĐBSH "sơ sài, trùng lặp, thiếu cơ sở", thiếu báo cáo đánh giá môi trường chiến lược. Theo Luật Bảo vệ môi trường (2005) được Quốc họp khóa XI , kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005, quy định bắt buộc phải thực hiện đánh giá môi trường chiến lược (gọi tắt là DMC) từ 1/1/2006 đối với các chiến lược, quy hoạch và quy hoạch phát triển. Như vậy là có nội dung chưa thống nhất giữa thông tin của TS và báo chí. Vậy TS cho biết có bản DMC chưa? Nội dung của nó ra sao và tốt nhất là công bố trên Web site của SHE để đông đảo các giới tham khảo và đóng góp cho dự án . Cũng theo TS Sơn, kế hoạch TKV đã giao và SHE đang thực hiện soạn thảo một bộ tài liệu hỏi-đáp về những vấn đề liên quan, nhằm tiến tới tổ chức hội thảo rộng rãi về việc phát triển Bể than ĐBSH. Nếu có trong phần hỏi đáp nên có biểu đồ so sánh công suất khai thác than của TKV 20 năm trở lại đây. Mức đóng góp của ngành than vào ngân sách nhà nước. Những biện pháp nâng cao sản lượng giảm chi phí khai thác, khắc phục ô nhiễm môi trường. Dự báo nhu cầu thị trường than thế giới, khi các nền kinh tế lớn đang lập chiến lược năng lượng thay thế hóa thạch. Và ngành than sẽ có chiến lược năng lượng Xanh cho đất nước như thế nào? Trần Huy Ánh

Họ và tên: Chung Địa chỉ: Hà Nội Email: chungdiali@yahoo.cm.vn

Tôi đã đọc bài của TS Sơn. Đề nghị nên thu thập thông tin, ý kiến rộng rãi, bàn thảo kĩ lưỡng và thử nghiệm các phương án trên qui mô hợp lí. Khi thấy chắc chắn nó không làm tổn thất đến giá trị ngàn năm thì mới có thể khai thác than. Đừng vội vàng theo kiểu ăn xổi.

Họ và tên: Lê Quang Dũng Địa chỉ: TKV - Quảng Ninh Email: domaindq@gmail.com

Luận điểm của TKV là chúng ta sẽ thiếu than nguyên liệu để cung cấp năng lượng cho quốc gia cho nên phải khai thác 210 tỷ than. Chỉ nói đơn thuần về nguồn cung cấp năng lượng cho quốc gia thôi thì cũng đã có nhiều việc cần phải tính lại. Để khai thác được than ở độ sâu lớn như thế phải tốn bao nhiêu năng lượng (điện, xăng dầu). Để khai thác và vẫn chuyển 210 tỷ mét khối cát vào lấp mỏ than sẽ hết bao nhiêu năng lượng. Vậy thử hỏi năng lượng do 210 tỷ tấn than kia cung cấp nó gấp bao nhiêu lần số năng lượng phải bỏ ra để khai thác chúng. Vậy để đảm bảo ăn ninh năng lượng chúng ta có phương án nào khác không? Tôi nghỉ là rất nhiều: 1. Đã dự tính được là chúng ta sẽ thiếu than trong tương lai vậy tại sao chúng ta phải xuất khẩu than mà không để dành cho tương lai. 2. Than không phải là nguồn nguyên liệu duy nhất để sản xuất điện, nước ta còn có nhiều nguồn năng lượng khác để sản xuất điện (dầu khí, năng lượng mặt trời, sức gió, hạt nhân..).

Họ và tên: saodem1208 Địa chỉ: Email: anhminh_bkhn@yahoo.com

Ý kiến của bạn rất hay!!! Ở đây việc bù lún bằng cát theo lời giải thích của TS "Chẳng lẽ ở ĐBSH đất cát lại ít hơn than. Đơn giản về mặt kỹ thuật, khi lấy ra 1 tấn than, nếu phải chèn lò để chống lún sụt trên mặt đất, chúng ta chỉ cần đưa vào khoảng 1m3 cát để lấp chỗ trống; còn về mặt kinh tế, 1 tấn than có giá trị và giá trị sử dụng cao hơn nhiều so với cát…". Thế thì tôi thử ví dụ là chúng ta khai thác vỉa than có độ dày là 50 m.Có nghĩa là chúng ta sẽ phải lấy một lượng đất cát có diện tích là 3500km2 và có độ dày là 50m. Vậy chúng ta lấy nó ở đâu. Mặc dù số lượng đất cát thực tế có thể ít hơn nhưng điều đó cũng đủ nói lên việc lấy cát bù lún là điều không thể. Tuy nhiên, như tác giả bài báo viết. Cái tôi lo lắng nhất lại chính là sự sụt lún do thiếu hụt một nguồn nước ngầm rất lớn do bơm tháo thì sẽ được xử lí thế nào. Điều này không chỉ ảnh hưởng riêng của vùng mỏ mà là ảnh hưởng chung của tất cả các tỉnh đồng bằng bắc bộ trong đó có thủ đô Hà Nội.

Họ và tên: Pham Na Địa chỉ: Hai Phong Email: na_phao@yahoo.com

Tôi xin bổ sung một ý kiến: Là việc bù lượng than khai thác chỉ tiến hành khi đã khai thác hết than trong hầm lò, khi hầm lò đã loại bỏ. Thử hỏi TKV đã hoàn nguyên được bao nhiêu hầm lò mà họ đã khai thác. Mặt khác từ trước đến nay việc khai thác thì cứ khai thác được mấy đơn vị hoàn nguyên chưa kể việc hoàn nguyên cũng rất tốn kém. Than bán rồi thu lãi xong là xong.

Họ và tên: Nguyen Dung Địa chỉ: TP Thai Binh Email: hoadong_06@yahoo.com.vn

Than là năng lượng rất cần thiết, nên không thể so sánh việc mang hiệu quả kinh tế hay không mà chỉ nên xem xét vấn đề môi trường ảnh hưởng như thế nào đến khu vực. Còn hiệu quả kinh tế thì nên không so sánh ở đây mà chỉ tính đến nhu cầu an ninh năng lượng trong tương lai của đất nước. Vì năng lượng xanh theo tôi thì còn rất lâu mới đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Họ và tên: Trần Khắc Quyền Địa chỉ: Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khoẻ Yên Bái Email: Khacquyen@gmai.com

- Thứ nhất: Đồng bằng sông Hồng là nơi cư trú của hàng chục triệu dân, là vựa lúa gạo lớn thứ 2 của cả nước, nếu khai thác than sẽ ảnh hưởng đến những ngườii dân hiện đang sống ở vùng này mà còn ảnh hưởng tới an ninh lương thực của cả Quốc gia, một vấn đề nóng bỏng của hôm nay và cả ngày mai của Thế giới - Thứ hai: Hiện nay cát xây dựng đang rất thiếu, nhiều dòng sông bị hút cát đang gây sạt lở nghiêm trọng, phá huỷ hàng ngàn mét vuông đất trồng trọt và các hộ dân sống 2 bên bờ sông. Vậy lấy đâu ra cát để lấp đầy khoảng trống 210 tỷ tấn. - Thứ ba: Có cần thiết phải phải sử dụng hết tài nguyên của đất nước ngay trong giai đoạn này hay không, có nên để lại cho thế hệ mai sau khi có công nghệ khai thác hiện đại hơn, an toàn hơn, giải pháp tốt hơn hãy tính đến chuyện mở bể than này. - Thứ tư: Tài nguyên trên trái đất là hữu hạn, ngày một ít đi, sẽ có lúc cạn kiệt. Nhiều nước hiện tại người ta đang mua tài nguyên về, dự trữ dưới lòng đất để dành cho thế hệ mai sau, cũng có thể họ mua rẻ hôm nay, để bán cho chúng ta giá đắt gấp 10 lần, có khi còn gấp cả trăm lần về sau này. - Thứ năm: Hãy tiết kiệm năng lượng bằng cách quản lý tốt vùng mỏ Quảng Ninh, tận thu những vùng mỏ khai thác bừa bãi, không theo qui hoạch, giảm xuất khẩu giá rẻ, tiết kiệm cho tương lai. - Thứ sáu: Nếu có khả năng, điều kiện kinh phí, SHE nên đi ra nước ngoài, liên doanh, liên kết, khai thác các mỏ than và các khoáng sản khác, làm giàu thêm cho nước ta (Như tập đoàn Dầu khí của ta) đã làm.

Họ và tên: Nguyễn Xuân Nghĩa Địa chỉ: Hải Dương Email: nghia1.iia.@gmail.com

Tôi tán thành với bài viết của bạn Trần Huy Ánh. Trong bài viết trước của ông TS. Nguyễn Thành Sơn có nói tới việc Bill Gates đề xuất việc bơm nước từ lớp đáy lên lớp mặt để các cơn bão đổi hướng di chuyển từ Mỹ sang Cu Ba. Có thể nước Mỹ có tiền để làm việc này còn nước ta, lấy tiền ở đâu?. Hay là làm bằng mọi giá? Ông cũng nói rằng "Đề án đã được thảo luận, thống nhất với các đối tác nước ngoài" nên nhớ đây là " các đối tác nước ngoài" thường thì họ cũng chỉ quan tâm tới lợi ích của họ thôi.

Họ và tên: ngô duy phương Địa chỉ: Hà nội Email: ngophuongdn@yahoo.com.vn

Than là Tài nguyên thiên nhiên, không khai thác thì nó còn, khai thác thì nó hết, nó cũng là nguồn năng lượng dự trữ trong tương lai, nếu bây gì chúng ta khai thác, thì chắc chắn đời con cháu chúng ta cũng sẽ hết. Chắc chắn khai thác thì ngành than sẽ có lợi đất nước có thêm nguồn thu. Nhưng bài toán kinh tế tổng thể thì không thể nhìn cái lợi trước mắt. Còn vấn đề môi trường, dân cư vùng khai thác, cả bao đời họ ở đó, chuyển họ đi liệu có dễ không, còn bao vấn đề ổn định kinh tế, bỏ ruộng họ biết làm gì? Chúng ta không thể vội vàng, nếu làm những việc lớn yêu cầu các vị lãnh đạo phải tính kỹ dựa trên các đánh giá của hội đồng khoa học, sự đồng tình của dân chúng địa phương và sự đồng thuận của toàn xã hội.

Họ và tên: Triệu Đức Huy Địa chỉ: Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước miền Bắc Email: trieuduchuy@gmail.com

Tôi đã đọc các bài viết của các độc giả, các nhà khoa học lo ngại khi khai thác bể than sông Hồng. Tôi làm khoa học trong lĩnh vực đánh giá điều kiện địa chất thủy văn - Địa chất công trình ở một đơn vị đã có kinh nghiêm 35 năm trong lĩnh vực này ý kiến đặc biệt cá nhân tôi nhận thấy không đáng quan ngại như mọi người nghĩ. Còn công nghệ khai thác hiện nay thì độ sâu đó không phải là trở ngại lớn. Điều kiện địa chất thủy văn và địa chất công trình cần phải được làm sáng tỏ hơn nữa nhưng với tiềm năng lớn như vậy nếu không đánh giá, khai thác thì sẽ rất lãng phí. Các ý kiến trái chiều cần phải được thảo luận làm rõ

Họ và tên: nguyễn thọ sáu Địa chỉ: thanh tra huyện Bảo Lâm, Lâm Đồng Email: saunguyentho@yahoo.com

trong bài trao đổi lại với giới phản biện. Ông Sơn chưa đề cập tới vấn đề an ninh lương thực và dân sinh. Tôi thiết nghĩ đây là vấn đề quan trọng nhất bởi vì: Thứ nhất ĐBSH là vựa lúa lớn thứ hai của cả nước. Nếu tiến hành khai thác thì sẽ mất khoảng 30% nguốn lương thực. Trong khi đó diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, hơn nữa trong báo cáo mới đây của Bộ TNMT đã đánh giá sự tác động của sự thay đổi khí hậu đối với Việt Nam, trong đó có vấn đề nước biển dâng phướng án 3 là cuối thế kỷ 21 khoảng 1/3 diện tích đất của ĐBSCL sẽ ngập chìm trong nước biển, cũng đồng nghĩa với việc vựa lúa lớn nhất cũng giảm khả năng cung cấp lương thực cho cả nước. Vậy khoảng lương thực kia lấy đâu bù đắp. Thứ hai vấn đề dân sinh thử hỏi hàng triệu hộ dân phải di dời chỗ ở vậy công tác bố trí tái định cư giải quyết như thế nào, mà không chỉ là đơn thuần là chỗ ở còn việc làm cho người lao động bị mất đất. Liệu rằng mở bể than 210 tỷ tấn có giải quyết hết việc làm cho họ không. Trong bài báo trao đổi với giới phản biện tôi rất bất ngờ với ý kiến" về mặt kỹ thuật, lấy 1 tấn than chỉ cần m3 cát lấp là đủ còn về mặt kinh tế 1 tấn than giá trị hơn cát nhiều". Tôi thiết nghĩ nếu về kỹ thuật đơn giản như vậy thì đâu phải đến bây giờ mới tiến hành thử nghiệm mà đã khai thác hết từ rất lâu. Kèm theo là vấn đề môi trường khi địa chất thay đổi? Vì vậy hãy xem xét đánh giá đúng trên cơ sở lợi ích của dân mà cho phép tiến hành hay không?

Họ và tên: Phạm Sơn Hà Địa chỉ: HCM Email: phamsonha@vnn.vn

Trước khi bàn việc khai thác bể than Sông Hồng, đề nghị tất cả cùng xem lại vấn đề khai thác than tại vùng mỏ Quảng Ninh. + Kiểm tra đánh giá toàn diện về trữ lượng còn lại, sản lượng khai thác dự kiến trong thời gian 10,20,30 năm tới. Việc kiểm tra, đánh giá phải được thực hiện bởi các công ty quốc tế độc lập, không liên quan đến TKV. + Thời gian qua, TKV đã thể hiện quá nhiều vấn đề: quản lý yếu kém, năng suất lao động thấp, công nghệ lạc hậu, qui hoạch kém (hãy xem lại qui hoạch ngành than 20 năm, 10 năm, 5 năm về trước), xuất than lậu (chỉ có ở Việt nam mới có việc xuất lậu nhiều năm hàng chục triệu tấn than, tất cả đều biết nhưng ngành than không biết), than thổ phỉ, quản lý tài chính lỏng lẻo,.. Tại sao chúng ta không tranh luận vế vấn đề này?

Họ và tên: Trần Thị Thanh Hường Địa chỉ: Email: daxanh13@yahoo.com.vn

Mỗi hành động của ngày hôm nay đều sẽ có ảnh hưởng đến tương lai, không thể vì lợi ích của thế hệ hôm nay mà hủy hoại đi cuộc sống của chính tương lai các thế hệ sau này. Chuyện về việc khai thác Bô- xít Tây Nguyên vẫn chưa có hồi kết, đừng vội vàng triển khai những kế hoạch tương tự đối với tài nguyên thiên nhiên của đất nước. Hãy làm giàu trên đất chứ đừng "cào tài nguyên" để làm giàu, như thế là tự hủy hoại chính mình.

Họ và tên: Nguyễn Việt Triều Địa chỉ: TPHCM Email: nvt@hcm.fpt.vn

Hàng chục năm nay, chúng ta chưa bao giờ tổng kết được cái được và mất của than Quảng Ninh nhất là tình trạng buôn lậu và việc không kiểm soát nổi tình hình của các cấp chính quyền. Năm 2020 dự kiến cần hàng trăm triệu tấn than. Chúng ta đang xuất than giá bao nhiêu? dự kiến năm 2020 thì giá than là bao nhiêu vì nguồn tài nguyên càng khan hiếm. Tại sao ta không dùng than để dùng trong nước? Còn việc khai thác than tại đồng bằng Sông Hồng tất nhiên là lún sụt, là phá vỡ hiện trạng, là thay đổi toàn bộ xã hội tại vùng khai thác và lân cận, được và mất ở đây cực kỳ lớn. Hãy thật sự cẩn thận trước khi việc đã rồi .