05/08/2009 09:58:05
- "Khai thác than ở đồng bằng sông Hồng, xét về vấn đề môi trường, có thể còn nguy hiểm hơn khai thác bauxite và chế biến alumin ở Tây Nguyên, nên đánh giá tác động môi trường và đánh giá môi trường chiến lược cần phải được thực hiện bài bản, công khai và nhận được sự đồng thuận xã hội". | TIN LIÊN QUAN |
|---|
Đây là ý kiến của PGS.TS Nguyễn Đình Hòe (Khoa Môi trường, ĐHKHTN), Trưởng Ban Phản biện xã hội của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam).
Chưa thấy phương pháp nào hoàn toàn khả thi
Trước hết, phải khẳng định phương pháp khai thác duy nhất khả thi đối với bể than đồng bằng sông Hồng là khí hóa than ngầm. Khai thác hầm lò truyền thống không thể áp dụng. Vì khai thác hầm lò ở Quảng Ninh đơn giản hơn rất nhiều nhưng tai nạn lao động và sự cố hầm mỏ vẫn xảy ra, trong khi ở ĐBSH, cần phải khai thác ở dưới mặt đất hàng nghìn mét.
 |
| TS Nguyễn Đình Hòe: "Phản biện xã hội cho dự án khai thác than đồng bằng sông Hồng vô cùng cần thiết". Ảnh T.L |
Tuy nhiên, bản thân phương pháp khí hóa than ngầm cũng còn rất nhiều vấn đề cần phải làm rõ. Thứ nhất, khâu sản xuất ra nguyên liệu để khí hóa than ngầm cũng gây tác động môi trường. Chúng ta phải sản xuất ra một lượng hợp chất chứa oxy đưa xuống, đốt cháy than không hoàn toàn để biến than ngầm thành khí CO cực kỳ độc hại. Chúng ta chưa có công nghiệp sản xuất loại phụ liệu này, phải nhập khẩu.
Thứ hai là vấn đề an toàn cháy nổ, cả cháy nổ ở dưới và cháy nổ ở trên. Bản thân khí hóa than ngầm là chất rất dễ cháy.
Vấn đề lún sụt mặt đất đương nhiên không thể bỏ qua. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng, chúng ta đã hình thành các khu kinh tế xã hội và dân cư bền vững ở phía trên, hiệu ứng lún sụt đất trên diện rộng là cần phải tính.
Thứ hai là vấn đề an toàn cháy nổ, cả cháy nổ ở dưới và cháy nổ ở trên. Bản thân khí hóa than ngầm là chất rất dễ cháy.
Vấn đề lún sụt mặt đất đương nhiên không thể bỏ qua. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng, chúng ta đã hình thành các khu kinh tế xã hội và dân cư bền vững ở phía trên, hiệu ứng lún sụt đất trên diện rộng là cần phải tính.
Việc lún sụt do khai thác ngầm (làm rỗng không gian dưới mặt đất) khác với lún sụt do tải trọng công trình trên mặt đất gây ra, do đó cho rằng khai thác rỗng dưới độ sâu lớn sẽ tránh được lún sụt là không có cơ sở khoa học.
Bể than sông Hồng nằm trong khu vực kiến tạo hiện đại hoạt động mạnh, số lượng các đứt gãy đang hoạt động kéo theo hoạt động nứt đất ngầm theo chiều từ dưới sâu lên mặt đất cũng khá dày đặc. Toàn vùng lại nằm trong đới động đất cấp 7, cấp 8, điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với phương pháp khai thác khí hóa than ngầm.
Bể than sông Hồng nằm trong khu vực kiến tạo hiện đại hoạt động mạnh, số lượng các đứt gãy đang hoạt động kéo theo hoạt động nứt đất ngầm theo chiều từ dưới sâu lên mặt đất cũng khá dày đặc. Toàn vùng lại nằm trong đới động đất cấp 7, cấp 8, điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với phương pháp khai thác khí hóa than ngầm.
Giả sử, khi thi công đường ống bị vỡ do những sự cố nhưnứt đất, gãy vỡ đường khai thác, khí xì lên, quản trị rủi ro và sự cố thế nào? Nếu khí than khai thác được (khí CO rất độc hại) theo những khe nứt địa chất xì lên trên mặt đất, tràn vào các vùng dân cư thì phải ứng phó thế nào? TKV cần tiên liệu tới những rủi ro đó.
Ngoài ra, phương pháp để lại những rẻo than làm cột trụ để chống sụt lún cũng phải xem xét thật kỹ, vì than ở đây là than nâu - một loại trầm tích mới ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành đá, có sức chịu tải kém.
Ngay cả chuyện phải khoan 4100 lỗ khoan, số mũi khoan gấp đôi tổng số mũi khoan mà ngành than khoan trong 120 năm qua, liệu chúng ta có quản trị được những cửa sổ thủy văn đó không, hay để mọi thứ ô nhiễm trên mặt ngấm xuống dưới, làm hỏng tầng nước ngầm?
Thế giới chưa "dám" khai thác thương mại
Tóm lại, công nghệ khí hóa than ngầm đã được thí điểm ở nhiều nước trên thế giới nhưng đến giờ vẫn chưa được hoàn thiện ở mức khai thác thương mại. Vì vậy nói các nước người ta "nghiên cứu xong rồi đắp chiếu bỏ đấy" là không phải.
Vấn đề khai thác và quản trị môi trường của khí hóa than ngầm chưa có bài học kinh nghiệm nào ở Việt Nam. Chúng ta phải tránh trường hợp các nước khác chưa tự tin để khai thác thương phẩm nên chủ trương đầu tư sang mình, biến mình thành nơi thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ cho họ.
Theo tôi, cần phải khai thác thí điểm nhưng bước đầu nên xuất phát từ quy mô nhỏ để học tập kinh nghiệm, lựa chọn công nghệ và kiểm soát môi trường. Phải có Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho dự án trong khuôn khổ Đánh giá Môi trường chiến lược ĐMC) cho toàn quy hoạch.
Ngoài ra, phương pháp để lại những rẻo than làm cột trụ để chống sụt lún cũng phải xem xét thật kỹ, vì than ở đây là than nâu - một loại trầm tích mới ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành đá, có sức chịu tải kém.
Ngay cả chuyện phải khoan 4100 lỗ khoan, số mũi khoan gấp đôi tổng số mũi khoan mà ngành than khoan trong 120 năm qua, liệu chúng ta có quản trị được những cửa sổ thủy văn đó không, hay để mọi thứ ô nhiễm trên mặt ngấm xuống dưới, làm hỏng tầng nước ngầm?
Thế giới chưa "dám" khai thác thương mại
Tóm lại, công nghệ khí hóa than ngầm đã được thí điểm ở nhiều nước trên thế giới nhưng đến giờ vẫn chưa được hoàn thiện ở mức khai thác thương mại. Vì vậy nói các nước người ta "nghiên cứu xong rồi đắp chiếu bỏ đấy" là không phải.
 |
| Khai thác than ở đồng bằng sông Hồng có thể rất nguy hiểm cho môi trường. Ảnh minh họa |
Vấn đề khai thác và quản trị môi trường của khí hóa than ngầm chưa có bài học kinh nghiệm nào ở Việt Nam. Chúng ta phải tránh trường hợp các nước khác chưa tự tin để khai thác thương phẩm nên chủ trương đầu tư sang mình, biến mình thành nơi thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ cho họ.
Theo tôi, cần phải khai thác thí điểm nhưng bước đầu nên xuất phát từ quy mô nhỏ để học tập kinh nghiệm, lựa chọn công nghệ và kiểm soát môi trường. Phải có Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho dự án trong khuôn khổ Đánh giá Môi trường chiến lược ĐMC) cho toàn quy hoạch.
Dân Thái Bình, Hưng Yên, Nam Định đang rất lo lắng vì những vấn đề môi trường liên quan đến khai thác than ngầm mà họ chưa được biết rõ. Tôi đi tập huấn tại các lớp có nhiều cán bộ các địa phương nói trên đi học, khá nhiều người thể hiện sự lo lắng vì không được hỏi ý kiến, không được tham gia vào quá trình lập kế hoạch và góp ý kiến về môi trường cho dự án này.
Việc thẩm định và phê duyệt các báo cáo này cần được thực hiện đúng quy định của pháp luật, trong đó có sự tham gia rộng rãi của các địa phương và cộng đồng.
Khai thác than ở đồng bằng sông Hồng, xét về vấn đề môi trường, còn thể chứa nhiều tác động lâu dài và nguy hiểm hơn vấn đề môi trường liên quan đến khai thác khai thác bauxite và chế biến alumin ở Tây Nguyên, nên phản biện xã hội là vô cùng cần thiết.
Việc thẩm định và phê duyệt các báo cáo này cần được thực hiện đúng quy định của pháp luật, trong đó có sự tham gia rộng rãi của các địa phương và cộng đồng.
Khai thác than ở đồng bằng sông Hồng, xét về vấn đề môi trường, còn thể chứa nhiều tác động lâu dài và nguy hiểm hơn vấn đề môi trường liên quan đến khai thác khai thác bauxite và chế biến alumin ở Tây Nguyên, nên phản biện xã hội là vô cùng cần thiết.
- Hà Nguyễn (ghi)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét