Cập nhật lúc 14:28, Thứ Hai, 02/06/2008 (GMT+7)
Hàng ngàn tỷ đồng "đắp chiếu"
Cú tấn công quyết liệt của tỉnh Quảng Ninh vào vấn nạn than lậu đã có hiệu quả tức thì. TKV cũng đồng lòng hưởng ứng với tỉnh Quảng Ninh khi đề xuất với Chính phủ đóng cửa đường xuất khẩu tiểu ngạch hàng than từ 1/6.
Một đội xe đội nắng nằm yên trong đợt cao điểm chống than lậu ở Quảng Ninh năm 2008.
Về Quảng Ninh những ngày giữa tháng 5/2008, không còn thấy những tuyến đường mù mịt với những đoàn xe tải chạy sầm sập suốt ngày đêm. Giới làm than nín thở từng ngày nghe ngóng biến động tình hình. Chỉ còn những doanh nghiệp có quota mới có thể gấp rút xuất than đi trong những ngày cuối cùng trước khi lệnh đóng cửa được thực thi.
Việc TKV ngay lập tức thực hiện lệnh "cấm" đối với Công ty cổ phần dịch vụ và thương mại trong việc khai thác than tận thu, dừng ngay các hợp đồng với các doanh nghiệp B', B''... đã ký trong việc thực hiện vận chuyển, khai thác tận thu than đã khiến hàng trăm phương tiện ngay lập tức phải "đắp chiếu".
Một thương nhân ở thị xã Cẩm Phả (Quảng Ninh) nói rằng, một buổi sáng đầu năm 2008 khi thức dậy, ông không còn nhận ra tuyến phố chính ở Cẩm Phả quê ông nữa.
"Chỉ sau một đêm, hàng loạt ngân hàng cùng đồng loạt mọc lên suốt dọc đường. Tôi tin rằng bất cứ ngân hàng nào mới thành lập, chỉ sau một thời gian ngắn, nó đã có mặt tại Cẩm Phả", thương nhân tên Q. cho hay.
Những phương tiện máy móc này trị giá hàng chục tỷ đồng, nay nằm phơi nắng mưa vì không còn việc.
Lý do dễ hiểu: Để cho vay. Hàng trăm doanh nghiệp vận tải, khai thác đã xuất hiện ở Cẩm Phả trong thời gian qua, gắn với hòn than. Mỗi máy xúc, máy ủi, xe tải hạng nặng... đều có giá trị vài tỷ tới hàng chục tỷ đồng. Hàng chục doanh nghiệp như vậy đang giữ vốn hàng trăm tỷ đồng đầu tư vào lượng xe cộ này.
Tất nhiên, một phần lớn số vốn đó là vốn vay ngân hàng.
Nay, hàng trăm chiếc xe đó nằm yên khi ngành than quyết định đóng cánh cửa đó lại.
Chủ tịch HĐQT TKV Đoàn Văn Kiển thừa nhận rằng, những hợp đồng kiểu "hợp tác xã" đó với các công ty khai thác, vận tải bên ngoài là những hợp đồng "2 bên cùng có lợi", khi ngành than không thể dàn trải vốn đầu tư vốn dĩ đã "cực lớn" tại các mỏ.
Sau đợt cao điểm chống than lậu ở Quảng Ninh, câu hỏi: "Liệu có chống được triệt để than thổ phỉ hay không?", vẫn chưa thể trả lời. Nhưng việc ảnh hưởng tới hàng trăm doanh nghiệp và hàng vạn người lao động thì đã rõ.
Trong khi đó, đây chủ yếu là các loại xe đặc dụng, siêu trường, siêu trọng nên không thể chuyển sang khai thác vận tải thông thường. Chưa hết, lãi ngân hàng vẫn đang đè lên chính đầu họ. Hàng ngàn lái xe vẫn phải trả lương hằng tháng, dù xe không chạy. Phương tiện thì nằm phơi mưa, nắng đã hơn một tháng nay.
Một chủ doanh nghiệp vận tải ở Quảng Ninh méo mặt: "Số lượng xe đó giờ đem bán với giá... sắt vụn chắc cũng đủ dùng cho cả nước. Chỉ chết những người đã mua xe về Quảng Ninh thôi" (!).
Lối thoát nào cho hàng ngàn con tàu?
Phương tiện vận tải bộ là vậy, còn phương tiện vận tải thuỷ thì còn thảm cảnh hơn.
Có mặt tại vịnh Hạ Long, thuê thuyền lòng vòng quanh khu vực tạm giữ hàng chục con tàu sau đợt cao điểm đang phải neo để "tiếp tục xác minh", thấy rõ các chủ tàu "xót con" đã phải thuê người cạo hà bắt đầu bám kín vỏ tàu.
Nguyễn Văn L., một thuyền trưởng từng chạy tàu vận tải cấp 1 (tàu sông đi ven bờ) ở Quảng Ninh cho hay, mỗi con tàu như vậy chỉ cần neo chừng 20 ngày, thì hà đã bám đặc vỏ tàu, ăn kín chân vịt, muốn chạy lại thì phải cho "lên đà" (đốc - NV) cạo hà, phun sơn, bắn cát... Chi phí cho mỗi lần lên đà như vậy, tính rẻ cũng hết 200 triệu đồng.
Trong thời gian chờ cơ quan chức năng xác minh nguồn gốc than chở trên tàu, nhiều chủ tàu xót của đã phải thuê thợ nạo hà bám trên thân tàu do phải neo đậu quá dài ngày.
Tính rẻ chi phí cho 98 con tàu sau hàng tháng neo đậu để chờ xác minh nguồn gốc than tại Hạ Long sau đợt cao điểm này, lên tới gần 20 tỷ đồng. Số tiền này, chưa rõ ai sẽ "chịu" giúp cho các doanh nghiệp vận tải thuỷ?.
Anh C., một giám đốc công ty vận tải ở Nam Định có tàu bị giữ trong đợt này vừa xót của vừa ngậm ngùi: "Tàu phải chạy thì mới có tiền trả lãi ngân hàng. Chưa xác minh kịp sai đúng, sao tỉnh không cho bốc than lên để giải phóng tàu đi đã? Cứ đà này, lãi mẹ đè lãi con, thêm tiền cạo sửa, lãi ngân hàng mỗi tháng hàng trăm triệu, chắc chỉ còn nước làm đơn xin ở tù, chứ chịu sao thấu?".
Theo ước tính, ở Quảng Ninh có hàng ngàn phương tiện vận tải than, cả đóng mới và tàu đã hoạt động, chỉ chuyên chạy than tiểu ngạch. Bởi, số lượng tàu này quy tụ đủ từ các tỉnh Hải Phòng, Nam Định, Bắc Ninh, Thái Bình, Thanh Hóa... cùng về góp mặt ở Quảng Ninh. Với tàu sông cấp 1 (từ 1.000 - 2.000 tấn) thì thiết kế chỉ chuyên chạy ven biển, không thể ra biển vì không chịu nổi sóng, không thể vào sông vì quá lớn, nay cấm chạy tiểu ngạch thì "thành đống sắt vụn hết".
Tàu nghi chở than lậu bị áp giải về tạm giữ ở Hạ Long (Quảng Ninh), ảnh chụp tháng 5/2008.
Thông tin từ một chủ doanh nghiệp (xin giấu tên) ở Quảng Ninh cho hay, còn có hàng trăm con tàu sông cấp 1 nêu trên đang nằm trên đốc chờ hạ thuỷ. Nay, "hạ thuỷ cũng chết mà không hạ thuỷ cũng chết", bởi "mang hết số lượng tàu đang có chạy tuyến nội địa thì cũng không đủ hàng mà chạy, giờ hạ thủy thêm nữa thì cho tàu xuống nước chở không khí hay sao?".
"Than lậu hay không thì do Nhà nước quản lý, do tỉnh quản lý. Chúng tôi làm vận tải thì có chủ hàng thuê đã khó, giờ tàu bị giam kiểu này thì ai chịu thiệt hại cho chúng tôi", anh Quách Bá Toàn, chủ một doanh nghiệp vận tải tư nhân ở Cẩm Phả không ngần ngại đóng cả dấu đỏ của công ty vào đơn kiến nghị gửi cho VietNamNet.
Theo tính toán của giới chủ vận tải, một con tàu cỡ 1.000 tấn có giá chừng 7 tỷ, không chạy thì vẫn phải chi phí tiền lương cho thuyền trưởng, thuyền phó, máy trưởng, máy phó, thuỷ thủ... mỗi tàu từ 6-8 người, hằng ngày vẫn nổ máy để hút nước từ khoang tống ra ngoài, lòng vòng để tránh hà bám, mỗi tháng cũng đã hết hàng chục triệu.
Một chân vịt tàu chở than nghi lậu đã bị hà bám kín, sau nhiều ngày neo đậu chờ cơ quan chức năng xác minh nguồn gốc than. Đây là 1/98 con tàu bị tạm giữ. Ảnh chụp tại Hạ Long tháng 5/2008.
Có hàng, mỗi tháng đi giỏi cũng chỉ 4 chuyến, trừ tiền dầu mỡ, công lao, "luật lệ" thì chỉ lãi cước chừng 20-22 triệu đồng/chuyến, cộng gộp lại thì cũng đủ "cõng" lãi ngân hàng. Nay không có hàng thì coi như... đắp chiếu, bán sắt vụn cũng không ai dám rước?!
Những doanh nghiệp không có tàu thì... đi thuê. Một con tàu 1.000 tấn riêng tiền thuê bao tháng đã hết 230 triệu đồng, chưa bao gồm chi phí dầu mỡ, cảng vụ ... Hầu hết những hợp đồng thuê bao này đều có thời hạn ít nhất là 6 tháng, doanh nghiệp không thể phá hợp đồng, Tàu có chạy hàng hay không thì hàng tháng "đều như vắt chanh" - tiền thuê vẫn phải trả!
Trong khi đó, hằng trăm con tàu vẫn đang được đóng mới, nằm chờ hạ thuỷ trên đốc. Lối thoát nào cho hàng chục ngàn phương tiện vận tải bộ, hàng ngàn phương tiện vận tải thuỷ như vậy, đã trở thành một bài toán chưa thể tìm ra lời giải.
Điều đó đồng nghĩa, hàng trăm doanh nghiệp vận tải, khai thác... ở Quảng Ninh và các tỉnh miền Bắc hoạt động xoay quanh hòn than, "đang hấp hối từng ngày chờ đến giờ... phá sản", ông Toàn cho hay (!).
VietNamNet sẽ trở lại với những diễn biến tiếp theo của cuộc chiến chống than lậu.
Trường Minh - Quang Cường
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét